Có một hệ thống hybrid rất khác trên Porsche Cayenne E-Hybrid

Trước mỗi chuyến trải nghiệm xe, tôi thường dành thời gian để đọc tài liệu kỹ thuật. Đó gần như đã trở thành một thói quen. Không phải để thuộc lòng thông số hay ghi nhớ những lời giới thiệu của hãng, mà để tự hình dung xem những công nghệ ấy sẽ xuất hiện ngoài đời như thế nào. Với Porsche Cayenne E-Hybrid cũng vậy. Lần này tôi dành nhiều thời gian hơn bình thường. Tôi đọc về cấu trúc hệ truyền động hybrid, về mô tơ điện được đặt giữa động cơ và hộp số, về bộ pin gần 26 kWh, về hộp số Tiptronic S 8 cấp mà Porsche vẫn kiên quyết giữ lại trong thời đại điện hóa. Đọc thì hiểu, nhưng thú thật là tôi vẫn chưa hình dung nổi chiếc xe sẽ vận hành như thế nào.

Trong suy nghĩ của tôi khi đó, hybrid dù đến từ Toyota, Honda hay Porsche thì cuối cùng vẫn là sự kết hợp giữa động cơ đốt trong và mô tơ điện. Khác nhau về cấu trúc, khác nhau về cách điều khiển, nhưng mục tiêu vẫn là tăng hiệu suất và giảm tiêu hao nhiên liệu. Đến khi cầm lái Cayenne E-Hybrid, tôi mới nhận ra mình đã nghĩ sai. Điều Porsche tạo ra không đơn thuần là một hệ thống hybrid. Họ đang dùng điện để hoàn thiện một chiếc Porsche.

Có lẽ cũng vì tò mò với điều đó mà lần này tôi không đi theo cung đường được chuẩn bị sẵn. Tôi muốn tự chọn cho mình một hành trình đủ đa dạng để chiếc xe có cơ hội bộc lộ hết tính cách. Và tôi chọn cung đường mà điểm cuối là Mơ Village ở Đà Bắc. Cung đường từ Porsche Studio Liễu Giai lên Đà Bắc gần như hội tụ đầy đủ mọi điều kiện vận hành mà một chiếc SUV hiệu suất cao có thể gặp trong một ngày. Từ những con phố đông đúc của Hà Nội, Đại lộ Thăng Long với nhịp giao thông luôn thay đổi, đoạn Đại lộ Thăng Long kéo dài đang mở rộng nên mặt đường khá xấu, rồi cao tốc Hà Nội - Hòa Bình với mặt đường đẹp nhưng tốc độ vừa phải, tiếp đó là những cung đường đèo quanh co sau cầu Hòa Bình 3 và cuối cùng là tuyến đường đang thi công dẫn vào Đà Bắc, nơi có những đoạn vừa nổ mìn mở rộng đường, đất đá còn ngổn ngang và bùn phủ kín mặt đường sau cơn mưa từ tối hôm trước.

Nhìn lại, tôi mới thấy đó có lẽ là lựa chọn đúng nhất cho Cayenne E-Hybrid.

Buổi sáng Hà Nội vẫn đông như thường lệ. Rời Porsche Studio Liễu Giai, tôi gần như không phải suy nghĩ nhiều khi xoay núm chuyển sang chế độ E-Power. Với bộ pin gần 26 kWh, chiếc xe hoàn toàn đủ khả năng đảm nhiệm phần lớn quãng đường trong nội đô mà không cần động cơ đốt trong can thiệp. Không tiếng máy, không rung động, chỉ còn lại sự êm ái rất đặc trưng của xe điện. Nhưng Cayenne E-Hybrid không tạo cảm giác muốn gây ấn tượng bằng những cú tăng tốc tức thời. Chân ga được hiệu chỉnh rất mượt. Mọi phản ứng đều vừa đủ để người lái cảm thấy dễ chịu giữa dòng xe đông đúc, chứ không phải để khoe sức mạnh. Đó cũng là khác biệt đầu tiên mà tôi cảm nhận được. Ngay cả khi chạy hoàn toàn bằng điện, chiếc xe vẫn mang dáng dấp của một chiếc Porsche nhiều hơn là một chiếc xe điệnTree

Ra đến Đại lộ Thăng Long, khi tốc độ bắt đầu ổn định hơn, tôi chuyển sang chế độ Hybrid. Đây cũng là lúc những gì mình đọc trước chuyến đi bắt đầu hiện lên rất rõ sau vô lăng. Nhưng điều thú vị là chiếc xe lại không vận hành giống những gì tôi từng hình dung. Nếu đã quen với những chiếc hybrid của Toyota hay Honda, cảm giác đầu tiên trên Cayenne E-Hybrid sẽ có chút lạ lẫm. Khi đạp ga, mô tơ điện vẫn là thành phần phản ứng đầu tiên. Tôi vẫn cảm nhận rất rõ mô-men xuất hiện gần như ngay lập tức. Nhưng chiếc xe không lao vút đi ngay như nhiều hệ thống hybrid khác mà tôi từng trải nghiệm. Có một nhịp trễ rất nhỏ, gần như chỉ đủ để người lái cảm nhận được rằng phía sau mô tơ điện còn có một động cơ đốt trong đang chuẩn bị nhập cuộc. Rồi ngay sau đó, mọi thứ diễn ra rất nhanh. Động cơ xăng hòa vào dòng truyền lực một cách gần như không thể nhận ra. Không có cảm giác chuyển đổi giữa hai nguồn động lực. Không có cú giật hay khoảnh khắc mà người lái phải tự hỏi lúc này xe đang chạy bằng điện hay bằng xăng. Chỉ có lực kéo liên tục dày lên, mạnh hơn và liền mạch hơn.

Ban đầu tôi nghĩ đó chỉ là cảm giác. Nhưng càng lái lâu, tôi càng nhận ra Porsche đã cố tình tạo ra cảm giác ấy. Ở rất nhiều hệ thống hybrid hiện nay, mục tiêu đầu tiên thường là tận dụng mô tơ điện càng nhiều càng tốt để giảm tiêu hao nhiên liệu. Porsche thì khác. Ngay từ những mét đầu tiên, tôi có cảm giác chiếc xe luôn chuẩn bị sẵn phương án để động cơ đốt trong tham gia vào cuộc chơi. Mô tơ điện không đứng ra thay thế động cơ xăng. Nó giống như một người đồng đội đang âm thầm lấp đầy những khoảng trống mà động cơ đốt trong chưa kịp tạo ra. Chính vì vậy, cảm giác tăng tốc của Cayenne E-Hybrid không giống một chiếc xe điện, mà cũng không hoàn toàn giống một chiếc xe sử dụng động cơ đốt trong. Nó là sự kết hợp của cả hai, nhưng lại khiến người lái nhớ nhiều hơn đến chất cơ khí đặc trưng của Porsche.

Rời Đại lộ Thăng Long, xe bắt đầu đi vào đoạn đường kéo dài hướng về phía Hòa Bình. Đây là khu vực đang được mở rộng nên mặt đường không còn đẹp như trước. Có những đoạn bị xe tải nặng làm hỏng thành những ổ gà, có những đoạn lún, vá chằng chịt và xe cộ cũng di chuyển chậm hơn. Tôi vẫn giữ nguyên chế độ Hybrid. Có lẽ đây mới là môi trường mà hệ thống này phát huy rõ nhất vai trò của mình. Mô tơ điện liên tục hỗ trợ mỗi khi cần tăng tốc ngắn để vượt xe, nhưng điều khiến tôi chú ý hơn lại nằm ở những lúc nhả chân ga. Chiếc xe không vội vàng hãm lại để thu hồi năng lượng như nhiều mẫu xe điện hay hybrid khác. Nó vẫn giữ quán tính để chiếc xe lướt đi rất tự nhiên, giống hệt cảm giác của một chiếc xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống. Chỉ đến khi người lái bắt đầu đạp phanh, hệ thống mới âm thầm chuyển sang chế độ tái sinh năng lượng. Điều hay là quá trình đó diễn ra rất tuyến tính. Lực phanh tăng đến đâu thì mức thu hồi năng lượng tăng đến đó, gần như không tạo ra ranh giới giữa phanh tái sinh và phanh ma sát. Người lái không cần học cách làm quen với chiếc xe, mà chính chiếc xe mới là bên chủ động thích nghi với cách lái của người cầm vô lăng.

Đến lúc ấy, tôi chợt nhớ đến suy nghĩ của mình trước chuyến đi. Tôi từng cho rằng Porsche làm hybrid vì xu hướng điện hóa đang diễn ra quá mạnh và ngay cả một hãng xe thể thao cũng không thể đứng ngoài cuộc. Nhưng chỉ sau gần một giờ cầm lái, suy nghĩ ấy bắt đầu lung lay. Có lẽ Porsche không làm hybrid vì họ buộc phải làm. Họ làm hybrid vì họ tìm thấy trong điện một cách để chiếc Porsche của mình trở nên hoàn thiện hơn.

Đến cao tốc Hà Nội - Hòa Bình, tôi xoay núm chuyển sang chế độ Sport. Gần như ngay lập tức, động cơ đốt trong khởi động và giữ vòng tua ở khoảng 2.000 vòng/phút. Không phải vì bộ pin đã cạn, cũng không phải vì chiếc xe cần thêm công suất. Nó giống như một vận động viên đã hoàn thành phần khởi động và chỉ còn chờ tiếng súng lệnh. Tôi nhích nhẹ mũi chân phải. Chiếc xe lập tức trả lời.

Lần này Cayenne E-Hybrid không còn cái "nhịp lấy đà" như ở chế độ Hybrid. Mô tơ điện vẫn là thành phần phản ứng đầu tiên, nhưng gần như ngay sau đó, động cơ đốt trong đã hòa vào dòng truyền lực một cách hoàn hảo. Không có cảm giác chuyển đổi. Không có một khoảnh khắc nào khiến tôi phải tự hỏi lúc này xe đang chạy bằng điện hay bằng xăng. Chỉ có lực kéo liên tục dày lên, rất tự nhiên, rất cơ khí và cũng rất... Porsche.

Tôi bắt đầu thôi để ý xem chiếc xe đang sử dụng nguồn năng lượng nào. Thay vào đó, tôi bắt đầu để ý cách nó tăng tốc.

Mỗi lần kim vòng tua leo lên, mỗi lần hộp số chuyển cấp, mỗi lần chiếc xe dồn trọng lượng về phía sau khi tăng tốc... tất cả đều diễn ra theo đúng cách mà một người yêu Porsche mong đợi. Đó cũng là lúc tôi hiểu vì sao Porsche vẫn kiên quyết giữ lại hộp số Tiptronic S 8 cấp. Nếu chỉ muốn tạo ra một chiếc hybrid hiệu quả, họ hoàn toàn có thể chọn một con đường khác. Nhưng Porsche chưa bao giờ chỉ theo đuổi hiệu quả. Điều họ muốn giữ lại là cảm xúc mà một hệ truyền động cơ khí mang đến. Điện không thay thế cơ khí. Điện chỉ làm cho cơ khí trở nên hoàn thiện hơn. Có lẽ đó mới chính là triết lý xuyên suốt của chiếc xe này.

Tôi tiếp tục xoay núm sang Sport Plus. Nếu Sport giống như một vận động viên đã sẵn sàng thì Sport Plus lại giống khoảnh khắc tiếng súng lệnh vừa vang lên. Động cơ giữ vòng tua cao hơn, hộp số chủ động giữ cấp số thấp hơn và toàn bộ chiếc xe như căng lên chờ người lái ra lệnh. Tôi lại nhích thêm một chút mũi chân phải. Cayenne E-Hybrid lập tức lao đi. Không có độ trễ. Không cần lấy đà. Không cần suy nghĩ. Nó không còn giống một chiếc SUV nặng hơn hai tấn. Nó giống một con ngựa đang được ghìm cương. Người cưỡi chỉ cần khẽ động tay là nó lập tức lao về phía trước. Nhưng điều khiến tôi thích nhất ở Sport Plus lại không phải tốc độ. Mà là sự ăn ý.

Động cơ, mô tơ điện, hộp số và hệ dẫn động bốn bánh không còn tạo cảm giác như những hệ thống đang phối hợp với nhau. Chúng vận hành như thể ngay từ đầu vốn đã là một thể thống nhất. Người lái gần như không còn nhận ra từng thành phần riêng lẻ nữa. Thứ còn lại chỉ là cảm giác chiếc xe luôn hiểu mình muốn gì trước cả khi bàn chân phải kịp diễn đạt hết.

Đến lúc ấy tôi mới nhận ra, Porsche chưa bao giờ tạo ra Cayenne E-Hybrid để trở thành chiếc hybrid tiết kiệm nhiên liệu nhất. Cũng không phải để trở thành chiếc SUV tăng tốc nhanh nhất. Họ chỉ muốn khi người lái đặt hai tay lên vô lăng, cảm giác đầu tiên hiện lên trong đầu vẫn là: đây là một chiếc Porsche.

Rời cao tốc, qua cầu Hòa Bình 3, khung cảnh bắt đầu thay đổi rất nhanh. Những đoạn đường thẳng dần nhường chỗ cho các khúc cua liên tiếp. Mặt đường cũng hẹp hơn. Hai bên là núi và những khoảng mở nhìn xuống hồ Hòa Bình. Đây mới là lúc tôi bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến phần khung gầm thay vì hệ truyền động. Tôi vẫn để Sport Plus. Không phải để chạy nhanh, mà để xem Porsche sẽ thay đổi chiếc Cayenne như thế nào khi người lái bắt đầu thích những khúc cua hơn là những cú tăng tốc.

Điều đầu tiên khiến tôi bất ngờ lại đến từ hệ thống treo khí nén hai buồng. Trước chuyến đi, khi đọc tài liệu của Porsche, tôi biết hệ thống này có thể thay đổi đặc tính vận hành theo từng chế độ lái. Nhưng giống như hệ truyền động hybrid, chỉ khi cầm lái tôi mới thực sự hiểu điều đó có nghĩa là gì. Ở chế độ Hybrid, chiếc xe đủ êm để những người ngồi trên xe cảm thấy dễ chịu sau nhiều giờ di chuyển, nhưng tuyệt nhiên không tạo ra cảm giác bồng bềnh như nhiều mẫu SUV hạng sang khác. Thân xe luôn được giữ rất gọn. Qua những gợn sóng trên mặt đường, chiếc xe chỉ dao động đúng một nhịp rồi lập tức ổn định trở lại. Tôi có cảm giác Porsche không muốn người lái quên rằng dưới mình là một chiếc SUV nặng hơn hai tấn. Họ chỉ muốn khối lượng ấy được kiểm soát tốt hơn.

Khi chuyển sang Sport Plus, mọi thứ thay đổi rất rõ. Hệ thống treo không còn cố gắng xoa dịu mặt đường nữa. Nó bắt đầu kể cho người lái nghe mặt đường đang nói gì. Qua một khe co giãn trên cầu hay một mối nối giữa hai lớp bê tông, tôi vẫn cảm nhận được bánh xe vừa đi qua điều gì. Không phải bằng những cú dội khó chịu, mà bằng một phản hồi rất sạch. Chiếc xe không giấu mặt đường. Nó chỉ lọc đi những gì không cần thiết. Nếu một chiếc xe sang chỉ chăm chăm cách ly người ngồi khỏi mặt đường thì Porsche lại chọn một cách khác. Họ giữ lại vừa đủ thông tin để người cầm lái luôn cảm thấy mình đang đối thoại với chiếc xe. Có lẽ vì thế mà càng đi trên những đoạn đường quanh co, tôi càng thấy tự tin hơn. Không phải vì chiếc xe bám đường đến mức nào, mà vì tôi luôn biết bốn bánh xe đang làm gì.

Điều thú vị là triết lý ấy còn xuất hiện ở cả khả năng cách âm. Nhiều người cho rằng một chiếc xe sang phải thật yên tĩnh. Cayenne E-Hybrid không hoàn toàn như vậy. Khoang lái của nó đủ yên để những cuộc trò chuyện diễn ra rất thoải mái. Nhưng nếu để ý, người lái vẫn nghe thấy tiếng lốp lăn trên mặt đường, vẫn nghe thấy tiếng gió lướt qua gương chiếu hậu và cả âm thanh trầm ấm của động cơ mỗi khi tăng ga. Điều đặc biệt là khi tốc độ tăng từ khoảng 60 km/h lên 80 km/h, thậm chí gần 100 km/h, mức độ ồn gần như không thay đổi đáng kể. Nếu không nhìn đồng hồ tốc độ, cảm nhận bằng tai rất khó nhận ra chiếc xe đang chạy nhanh hơn bao nhiêu. Điều đó khiến tôi nghĩ rằng Porsche không chỉ xử lý độ ồn, mà còn xử lý cả chất lượng của tiếng ồn. Những âm thanh còn lại không hề gây khó chịu. Ngược lại, chúng giống như những tín hiệu rất nhỏ để người lái luôn cảm nhận được chiếc xe đang chuyển động như thế nào. Tiếng động cơ, tiếng lốp và tiếng gió không cạnh tranh với nhau. Chúng hòa vào nhau vừa đủ để tạo nên một sự đồng điệu giữa người lái và cỗ máy.

Đến lúc ấy tôi chợt mỉm cười. Trước chuyến đi, tôi dành khá nhiều thời gian để tìm hiểu về hệ thống hybrid của Porsche. Tôi cố hình dung xem chiếc xe sẽ vận hành như thế nào, sẽ khác những hệ thống hybrid mà mình từng trải nghiệm ra sao. Nhưng càng lái lâu, tôi càng thấy mình ít nghĩ đến cấu trúc P2, đến bộ pin hay mô tơ điện. Điều khiến tôi thích chiếc xe này hóa ra lại không nằm ở hai chữ Hybrid, mà nằm ở chỗ Porsche đã khiến người lái gần như quên mất mình đang điều khiển một chiếc hybrid. Trong suốt hành trình, thứ đọng lại nhiều nhất vẫn là cảm giác của một chiếc Porsche đúng nghĩa. Và có lẽ, đó mới là thành công lớn nhất của họ.

Đường lên Đà Bắc đang có nhiều đổi thay. Những đoạn bê tông quen thuộc dần nhường chỗ cho những đoạn đường đang được mở rộng. Có nơi vừa nổ mìn để hạ taluy, đá vẫn còn nằm ngổn ngang bên mép đường. Cơn mưa từ tối hôm trước khiến đất đỏ nhão ra, nhiều đoạn bánh xe trước vừa đi qua đã để lại hai vệt lún khá sâu. Với một chiếc xe có giá hàng tỷ đồng, đây không phải nơi để thử xem nó khỏe đến đâu. Thực lòng mà nói, điều tôi mong nhất lúc ấy chỉ là đi qua đoạn đường này một cách an toàn. Không chỉ an toàn cho mình, mà còn an toàn cho chính chiếc xe. Chính vì thế, tôi xoay núm sang chế độ Offroad. Không phải để chinh phục địa hình. Mà để xem Porsche sẽ giúp người lái cảm thấy yên tâm hơn như thế nào trong một tình huống mà chẳng ai mong gặp phải.

Ngay lập tức, Cayenne E-Hybrid tự nâng hệ thống treo khí nén lên mức cao hơn. Khoảng sáng gầm tăng thêm, góc nhìn từ ghế lái cũng thay đổi đôi chút. Nhưng điều tôi thích hơn lại nằm ở những thay đổi rất khó nhận ra nếu chỉ đọc tài liệu kỹ thuật. Chân ga trở nên hiền hơn. Mọi phản ứng đều được làm mượt lại. Hộp số không còn vội vàng chuyển lên cấp cao mà giữ chiếc xe ở đúng dải lực kéo cần thiết để bò qua những đoạn đường xấu. Hệ thống dẫn động bốn bánh cùng kiểm soát lực kéo cũng âm thầm làm phần việc của mình. Tôi không nhìn thấy chúng hoạt động. Tôi chỉ thấy chiếc xe luôn đi đúng nơi mình muốn, dù dưới bánh xe là đá dăm, bùn đất hay những rãnh nước do mưa tạo thành.

Điều làm tôi thích nhất là Porsche không biến Cayenne thành một chiếc xe địa hình khi chuyển sang Offroad. Họ vẫn giữ nguyên cái cảm giác rất Porsche. Chỉ là mọi phản ứng đều được điều chỉnh để người lái bớt áp lực hơn. Chiếc xe không khuyến khích bạn lao vào những con đường xấu. Nó khiến bạn đủ bình tĩnh để đi qua chúng bằng sự tự tin. Và đôi khi, đó mới là thứ người cầm lái cần nhất.

Hết đoạn đường đang thi công, mặt nhựa mới hiện ra. Con đường phẳng phiu men theo hồ Hòa Bình, thi thoảng lại mở ra những khoảng nhìn rất rộng xuống mặt nước. Tôi giảm tốc. Không phải vì chiếc xe không thể đi nhanh hơn. Chỉ đơn giản là có những đoạn đường sinh ra để ngắm, chứ không phải để chinh phục.

Điểm đến của tôi hôm ấy là Mơ Village. Nhưng thực ra, tôi không vào bên trong. Tôi chỉ dừng xe một lúc, nhìn về phía mặt hồ rồi quay đầu trở lại. Nghĩ lại, điều khiến chuyến đi ấy đáng nhớ không nằm ở điểm đến. Chính cung đường mới là trải nghiệm. Từ những con phố đông đúc của Hà Nội, quãng đường cao tốc, những khúc cua men theo hồ Hòa Bình cho đến đoạn đường đang thi công trước khi đến Đà Bắc, mỗi phần của hành trình đều giống như được sắp đặt để Cayenne E-Hybrid bộc lộ thêm một phần tính cách của mình. Và chỉ khi ghép tất cả những mảnh ghép ấy lại, tôi mới thực sự hiểu chiếc xe.

Trước chuyến đi, tôi nghĩ mình sẽ tìm hiểu một hệ thống hybrid rất khác của Porsche. Khi chuyến đi khép lại, tôi lại thấy điều đáng nhớ nhất không nằm ở hệ thống hybrid ấy. Nó nằm ở cảm giác sau gần 200 km cầm lái.

Tôi không còn nhớ chiếc xe đã chuyển đổi giữa động cơ điện và động cơ xăng bao nhiêu lần. Tôi cũng không còn nghĩ đến mô tơ điện, bộ pin hay những thuật toán điều khiển phức tạp phía sau. Thứ còn ở lại là cảm giác của một chiếc Porsche rất tròn trịa, rất tự nhiên và rất cơ khí.

Đến lúc ấy tôi mới hiểu, Porsche không bán một hệ thống hybrid. Porsche vẫn đang bán cảm xúc cầm lái. Chỉ là lần này, cảm xúc ấy được hoàn thiện bằng điện.