Lãnh đạo Toyota kêu gọi Honda, Nissan bắt tay thay vì đối đầu: Muốn sống sót trước xe Trung Quốc phải thay đổi

Từng có thời điểm ngành công nghiệp Nhật Bản bị đánh giá thấp trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, chỉ trong khoảng hai thập kỷ từ những năm 1950 đến 1970, các doanh nghiệp nước này đã vươn lên mạnh mẽ nhờ quá trình tái cấu trúc và hợp nhất dưới sự định hướng của chính phủ. Theo lãnh đạo Toyota, ngành ô tô Nhật Bản hiện đứng trước một thách thức tương tự khi phải cạnh tranh với sự trỗi dậy nhanh chóng của các hãng xe Trung Quốc.

Hiện nay, ông Koji Sato, Phó Chủ tịch Toyota đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản (JAMA), cho rằng các hãng xe trong nước cần thay đổi cách tiếp cận nếu muốn duy trì sức cạnh tranh. Thay vì chỉ tập trung vào cạnh tranh trực diện, ông đề xuất các nhà sản xuất như Toyota, Honda hay Nissan mở rộng hợp tác ở những lĩnh vực nền tảng.

Theo quan điểm của ông Sato, việc tiêu chuẩn hóa một số linh kiện phổ thông sẽ giúp các hãng giảm đáng kể chi phí sản xuất và tối ưu chuỗi cung ứng. Những bộ phận như hệ thống dây điện, bu-lông, đai ốc hay các chi tiết làm mát hoàn toàn có thể được phát triển theo tiêu chuẩn chung mà không ảnh hưởng đến bản sắc của từng thương hiệu.

Ý tưởng này không phải điều mới mẻ trong ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản. Trên thực tế, nhiều mẫu xe của các hãng khác nhau từng sử dụng chung linh kiện từ các nhà cung cấp hoặc đối tác. Chẳng hạn, dù Mitsubishi và Subaru là những đối thủ lâu năm trong các giải đua xe, một số mẫu Subaru WRX vẫn sử dụng linh kiện do Mitsubishi sản xuất.

Theo lãnh đạo Toyota, việc chia sẻ các bộ phận cơ bản không đồng nghĩa với việc các hãng phải đánh đổi bản sắc công nghệ. Honda vẫn có thể tiếp tục phát triển động cơ VTEC, trong khi Subaru vẫn duy trì động cơ boxer đặc trưng. Mục tiêu của việc hợp tác chỉ là giảm chi phí ở những hạng mục ít tạo ra khác biệt, từ đó dành thêm nguồn lực cho các lĩnh vực có giá trị cao hơn như phát triển phần mềm, hệ thống điều khiển và công nghệ xe điện.

Dù vậy, cách tiếp cận này cũng có thể khiến nhiều người lo ngại về việc các mẫu xe sẽ ngày càng giống nhau. Với những người yêu xe, sự khác biệt về kỹ thuật và cá tính thương hiệu luôn là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của từng mẫu xe trên thị trường.

Tuy nhiên, theo ông Sato, bối cảnh hiện nay buộc các hãng xe Nhật Bản phải ưu tiên hiệu quả hoạt động. Các nhà sản xuất Trung Quốc đang mở rộng với tốc độ rất nhanh nhờ quy mô sản xuất lớn, chuỗi cung ứng hoàn thiện và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ. Điều này tạo ra sức ép chưa từng có đối với các thương hiệu truyền thống của Nhật Bản.

Lãnh đạo Toyota cũng nhắc lại rằng lịch sử ngành ô tô Nhật Bản từng nhiều lần chứng minh hiệu quả của các thương vụ hợp tác và sáp nhập. Toyota từng tiếp quản Hino, trong khi Nissan mua lại Prince Motor, những bước đi sau đó góp phần tạo nên các dòng xe nổi tiếng như Toyota Hilux hay Nissan Skyline GT-R.

Theo ông Sato, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, việc các hãng xe Nhật Bản tăng cường hợp tác ở những lĩnh vực phù hợp có thể trở thành một trong những giải pháp quan trọng để duy trì lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn chuyển dịch sang kỷ nguyên xe điện và phần mềm.